‘We denken mee en delen onze kennis, zodat de professional zélf verder kan’

Het sociaal domein is een enorm vangnet voor allerlei problematiek. ‘Logisch dat er dan ook psychische problemen voorkomen waar een professional uit het sociaal domein zelf even niet uitkomt. Vanuit dit idee zijn we eind 2024 gestart met de consultatiefunctie voor het sociaal domein.’ Erik Huisman en Isabel den Engelsman geven consultatie, voorlichting en schuiven aan bij multidisciplinair overleg. 

Een plek voor overleg

We vallen maar meteen met de deur in huis: wat houdt deze functie in? ‘Wij zijn er voor professionals in het sociaal domein, zodat ze ons makkelijker vragen kunnen stellen over psychische problemen bij inwoners’, vertelt Erik. ‘We luisteren, vragen door, denken mee en delen onze kennis. Daardoor kunnen we samen inwoners verder helpen met de juiste zorg of begeleiding.’ En ‘sociaal domein’ is in dit verhaal een breed terrein. Erik en Isabel krijgen telefoontjes van welzijnsorganisaties, wijkteams, Wmo-loketten, vrouwenopvang, begeleiders in de bijstand, beschermde woonvormen. ‘Eigenlijk overal waar vragen ontstaan over psychische problemen.’

Allerlei vragen in het sociaal domein

Erik en Isabel kennen het werkveld goed. Isabel gaf jaren preventietrainingen vanuit Doel Delfland, Erik werkte ruim vijf jaar in wijkteams en geruime tijd als ambulant begeleider. ‘We hebben kennis van psychische problematiek en we weten waar onze collega’s in het sociaal domein mee worstelen.’ Problemen zijn niet altijd makkelijk of eenduidig, weet Isabel. ‘Is iemand somber door geldproblemen of is het verstandig om iemand door te verwijzen naar de huisarts? Komt een cliënt niet in beweging door een angststoornis of speelt schaamte een rol? Wij kunnen juist op zulke momenten meedenken. Wat speelt hier nou? Waar is een inwoner het beste mee geholpen? En hoe help je hem of haar verder? Door onze eigen ervaring in het sociaal domein kunnen we makkelijker meedenken wat zou kunnen passen. Of soms simpelweg de weg wijzen: bijvoorbeeld naar een website over een psychische aandoening, een preventietraining van collega’s van Doel Delfland of een gedragsdeskundige in hun eigen organisatie of een andere organisatie in het sociaal domein.’

Problemen klein houden

‘Het idee van ons én van zorgverzekeraars DSW en Zilveren Kruis, die dit initiatief subsidiëren: als we onze collega’s in het sociaal domein kunnen helpen bij het herkennen van en omgaan met psychische klachten, krijgen inwoners sneller en beter de hulp die ze nodig hebben. Zo voorkomen we ook dat kleine problemen uitgroeien tot complexe zorgvragen. Nu merken we dat mensen soms bij de ggz worden aangemeld, maanden op de wachtlijst staan en dan bij ons niet op de juiste plek zijn. Dan heeft iemand bijvoorbeeld geen ‘depressie’, maar ontstaan de depressieve klachten door zorgen over huisvesting, rouw of eenzaamheid. Problemen waarvoor het sociaal domein zélf goede oplossingen heeft.’

Sneller aan de bel trekken

Stel dat iemand een vraag heeft, hoe werkt het dan in de praktijk? Wanneer bel je? ‘Je kunt ons voor van alles bellen.’ Na een korte denkstilte voegt Isabel toe: ‘Of, nouja, alles… De inwoner moet wel ouder zijn dan 18 jaar, niet bij ons in behandeling zijn of onder bemoeizorg* vallen.’ Maar vervolgens zijn er allerlei situaties mogelijk. Erik en Isabel sommen op: ‘Als je vastloopt in de begeleiding van een cliënt en niet verder komt. Als je twijfelt of er psychische problematiek is. Als je wilt overleggen over waar een cliënt het beste kan worden geholpen. Als je beter wilt omgaan met een inwoner met psychische klachten. Als je meer wilt weten over psychische aandoeningen, bijvoorbeeld hoe je die herkent en hoe je ermee kunt omgaan. Wij geven voorlichting, consultatie en kunnen aansluiten bij multidisciplinaire overleggen.’ 

*Bemoeizorg is (ongevraagde) hulpverlening aan mensen die zelf geen hulp zoeken, maar door complexe psychische en/of sociale problemen wel dreigen vast te lopen.

Voorlichting op maat

‘De voorlichting geven we op maat. We sluiten aan op de vraag van een team en op de doelgroep waarmee zij werken. Meestal gaat het over een psychisch probleem en hoe je ermee om kunt gaan. Het helpt als je begrijpt dat iemand met bijvoorbeeld autisme een ander denkpatroon heeft en daardoor ander gedrag vertoont. We geven dan ook tips hoe je het gesprek kunt aanpakken en handvatten om met elkaar verder te komen.’ In het afgelopen jaar hebben Erik en Isabel voorlichting gegeven over onderwerpen als suïcide, persoonlijkheidsstoornissen, PTSS, verslaving en autisme. Maar bijvoorbeeld ook over: hoe ga je om met weerstand of hoe betrek je het netwerk erbij? ‘Voor de voorlichting nemen we vaak een collega van GGZ Delfland mee met expertise op dat gebied en/of een ervaringsdeskundige, zodat de professionals uit het sociaal domein allerlei vragen kunnen stellen en het onderwerp meer voor hen gaat leven.’

Luisteren, doorvragen en meedenken

Het voordeel van de consultatiefunctie, merken Erik en Isabel, is dat ze afstand hebben van de organisatie en de vraag van de cliënt. ‘We kennen de cliënt niet, we kennen de professional niet, dus stellen we allerlei vragen om de situatie duidelijk te krijgen. Het is daardoor een heel verhelderend proces. We ontrafelen de kluwen aan informatie waardoor de professional vaak zelf al inzicht krijgt in eventuele oplossingen. We denken natuurlijk ook mee welke vervolgstappen mogelijk zijn, maar we geven geen diagnose. Daar zijn we niet mee bezig en het kan ook niet.’ Die behoefte is er soms wel, merken Isabel en Erik. ‘Zeker als je vastloopt in een casus, wil je het liefst een oplossing, Maar wij hebben zelf geen contact met een inwoner, we zijn er echt voor de professional. We komen wel tot bepaalde denkrichtingen en vragen ook altijd wat zij daar zelf voor nodig hebben. Want we komen ook handelingsverlegenheid tegen. Dan geven we tips en richting mee. Hoe kun je bijvoorbeeld met bepaald gedrag omgaan? Of iemand begrenzen? Soms sturen we nog wat informatie na, waar handvatten in staan. Dat wordt gewaardeerd.’

Samenwerken voor de cliënt

Isabel en Erik zijn enthousiast dat ze op deze manier het sociaal domein kunnen helpen en versterken. ‘Professionals moeten ons nog weten te vinden, maar degenen die ons al hebben benaderd, zijn blij met dit aanbod. We werken met evaluatieformulieren en hierop zien we reacties als: “Er is serieus meegekeken. Andere invalshoeken gekregen. Duidelijke communicatie. Tips waarmee ik zelf het gesprek weer aan kon gaan.” En, voegt Isabel toe: ‘Wij zijn er indirect ook voor de inwoners in onze regio. Dat vind ik een fijn idee. We hebben contact met de professional, maar als die vastloopt in de begeleiding, is de inwoner daar niet bij gebaat. Als wij kunnen bijdragen aan een betere hulpverleningssituatie, wordt een inwoner daar ook weer beter van.’

Heb je een vraag? 

Je kunt de consultatiefunctionaris ggz op werkdagen bereiken op telefoonnummer 06 10 18 03 11 of via e-mail: consultatiesociaaldomein@ggz-delfland.nl. Onze consultatiefunctie ggz is beschikbaar voor de gemeenten Delft, Delfgauw, Lansingerland, Maassluis, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Schiedam, Vlaardingen en Westland.